१९७७ च्या ‘प्रज्वलंत’ दिवाळी विशेषांकातील एक महत्त्वाचा समकालीन दस्तऐवज
Freedom at Midnight हे Larry Collins आणि Dominique Lapierre यांनी लिहिलेले पुस्तक १९७५ मध्ये प्रकाशित झाले. या पुस्तकातील स्वातंत्र्यवीर सावरकर आणि नथुराम गोडसे यांच्या संबंधांविषयीच्या आक्षेपार्ह मजकुरावर त्या काळात आक्षेप घेण्यात आला होता.
या प्रकरणाबाबत आज इंटरनेटवर अनेक परस्परविरोधी दावे आढळतात. काही ठिकाणी असे म्हटले जाते की केवळ खटला दाखल करण्याची धमकी देण्यात आली होती; तर काही ठिकाणी न्यायालयीन कारवाई झाल्याचा उल्लेख आहे.
या वादाचा शोध घेताना मला मिळालेला अत्यंत महत्त्वाचा समकालीन स्रोत म्हणजे ‘प्रज्वलंत’ या मराठी नियतकालिकाचा दिवाळी विशेषांक, १९७७.
या अंकातील संबंधित चार पाने येथे मूळ स्वरूपात देत आहे.
या पानांमध्ये Freedom at Midnight च्या मराठी अनुवादाविरुद्ध करण्यात आलेली कारवाई, गोपाळ गोडसे यांची भूमिका, पुणे न्यायालयातील कारवाई तसेच ‘नागपूर न्यायालयात अभियोग दाखल’ असा स्पष्ट उल्लेख आढळतो.
तसेच संबंधित मजकूर काढण्याबाबत प्रकाशकांकडून करण्यात आलेल्या कार्यवाहीचा आणि पुढील न्यायालयीन प्रक्रियेचा वृत्तांतही या पानांमध्ये दिलेला आहे.
हा लेख एक ऐतिहासिक दस्तऐवज लोकांसमोर ठेवण्यासाठी आहे.
‘प्रज्वलंत’ने १९७७ मध्ये काय नोंदवले आहे?
वाचकांनी या चारही पानांचा स्वतः अभ्यास करावा आणि उपलब्ध पुराव्याच्या आधारे निष्कर्ष काढावा.
मूळ स्रोत:
प्रज्वलंत — दिवाळी विशेषांक, १९७७
संबंधित पृष्ठे: 146, 147, 148, 149
महत्त्वाचे शोधशब्द:
Freedom at Midnight, Larry Collins, Dominique Lapierre, Vinayak Damodar Savarkar, Veer Savarkar, Nathuram Godse, Gopal Godse, Vishnu Savarkar, Prajwalant, Prajwalant Diwali 1977, प्रज्वलंत दिवाळी विशेषांक १९७७, नागपूर न्यायालय, मानहानी, न्यायालयीन कारवाई. मूळ स्रोत: ‘प्रज्वलंत’, दिवाळी विशेषांक १९७७, पृष्ठ १४८.
